Λεωσθένους 21-23, 185 36 ΠΕΙΡΑΙΑΣ.
Τηλέφωνο: 210-4286210

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: damker@sch.gr

 
 

Περιεχόμενα

Αρχική Σελίδα
Καταστατικό
Διοικητικό Συμβούλιο
Εκδηλώσεις
Συναντήσεις
Εκδρομές
Ανακοινώσεις
Επιστολές
 

ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ ΤΟΥ ΚΥΚΛΩΠΟΣ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΟΥ

Του Λυκειάρχη-Φιλολόγου-Νομικού

Παναγιώτη Κων. Μητροπέτρου

1. Ο Σύλλογος Αποφοίτων του Ε' Εξαταξίου Γυμνασίου Αρρένων Πειραιώς «Ο Θεμιστοκλής» με την φωτισμένη ηγεσία του, στο πλαίσιο των πολιτιστικών δραστηριοτήτων του, διοργάνωσε την διάλεξη του Αρχαιολόγου Αδαμαντίου Σάμψων στο Πολιτιστικό  Κέντρο Αμφιάλης στις 21 Ιανουαρίου 1998 με θέμα: ΟΙ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΣΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ ΤΟΥ ΚΥΚΛΩΠΟΣ ΣΤΗΝ   ΕΡΗΜΟΝΗΣΟ   ΠΟΥΡΑ   ΤΗΣ ΑΛΟΝΝΗΣΟΥ.

2. Ο ομιλητής είναι Αρχαιολόγος ειδικευμένος στην Προϊστορική Αρχαιολογία και στην έρευνα των σπηλαίων. Είναι απόφοιτος του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου είχε καθηγητές τον Ιωάννη Θεοδωρακόπουλο στην Φιλοσοφία,   τον  Διονύσιο  Ζακυθηνό  στην Βυζαντινή Ιστορία, τον Νικόλαο Κοντολέοντα στην κλασσική Αρχαιολογία και τον Σπυρίδωνα Μαρινάτο στην Προϊστορική Αρχαιολογία. Είναι διδάκτωρ και έχει συγγράψει πλήθος βιβλίων. Εξ αυτών θα αναφέρουμε δειγματοληπτικά τα εξής.

α.   Η   νήσος   Σκόπελος.   Ιστορική   και Αρχαιολογική μελέτη, Αθήναι, 1968

β. Αποικίαι των αρχαίων Ελλήνων, Αθήναι, 1968

γ. Αλόννησος - Ερημόνησα, Αθήναι, 1973

δ. Συμβολή στην τοπογραφία της αρχαίας Χαλκίδας, Αθήναι, 1976

ε.  Η Σκιάθος από τους προϊστορικούς χρόνους μέχρι των αρχών του 19ου αιώνα, Αθήναι, 1977

στ. Η Νεολιθική και η ΠΕ 1 στην Εύβοια, Αθήναι, 1981 (διδακτορική διατριβή) ζ. Η Νεολιθική περίοδος στα Δωδεκάνησα, Αθήναι, 1987

η. Η Νεολιθική κατοίκηση στο Γυαλί της Νισύρου, Αθήναι, 1988

θ. Σκοτεινή Θαρρουνίων. Το Σπήλαιο, ο Οικισμός και το Νεκροταφείο, Αθήναι, 1993

ι. Το Σπήλαιο των Λιμνών στα Καστριά Καλαβρύτων. Μία προϊστορική θέση στην ορεινή Πελοπόννησο, Αθήναι, υπό έκδοση

Επίσης ο Αδαμάντιος Σάμψων έχει προβεί σε πολλές αρχαιολογικές δημοσιεύσεις σχετικές με τις ανασκαφές τις οποίες έχει διενεργήσει.

3. Όπως μας είπε ο ομιλητής, το Σπήλαιο του Κύκλωπας ευρίσκεται επί της ερημονήσου Πούρα, η οποία απέχει περίπου τρεις ώρες με το καΐκι από την Αλόννησο. Η ερημόνησος έχει μήκος οκτώ μιλίων και πλάτος ενός μιλίου. Πουθενά δεν υπάρχει ομαλή μετάβαση στην θάλασσα και τα σκάφη δυσκολεύονται να προσορμισθούν. Οι ακτές είναι βραχώδεις και απορρώγες και λίγα μέτρα από αυτές η θάλασσα έχει βάθος άνω των σαράντα μέτρων. Επάνω στο νησί βόσκουν μερικά αγριοκάτσικα, που θυμίζουν τα κρι-κρι της Κρήτης.

4. Η είσοδος του Σπηλαίου δεν είναι ορατή από απόσταση παρά μόνον εκ του σύνεγγυς, διότι είναι στενή και καλύπτεται από θάμνους. Το μήκος του είναι περίπου 60 μέτρα.  Στο δάπεδο του Σπηλαίου, όπως και σε κάθε άλλο παρόμοιο σπήλαιο, έχει σχηματισθεί ένα στρώμα από τις στάχτες της φωτιάς, που άναβαν οι προϊστορικοί κάτοικοι, από τα υπολείμματα των τροφών τους και από τις λάσπες, που μεταφέρονταν από τα πέλματα τους. Στην προκειμένη περίπτωση το στρώμα αυτό είχε ύψος 4,5 μέτρων.

5. Η ανασκαφική ομάδα υπό την διεύθυνση του Αδαμαντίου Σάμψων αναγκάσθηκε να ζήσει υπό σκληρές συνθήκες μελτεμιών και καύσωνας. Το ψωμί, που έτρωγαν έπρεπε να το ζυμώνουν οι ίδιοι και για πλύσιμο χρησιμοποιούσαν το θαλασσόνερο. Όμως τέτοιες συνθήκες απομονώσεως και σκληρότητας δίνουν φτερά στην επιστημονική σκέψη και έτσι τα αποτελέσματα της ανασκαφής αντάμειψαν τους κόπους τους και ανέτρεψαν τα παραδεδεγμένα περί της αρχής του Πολιτισμού στην περιοχή του Αιγαίου.

6. Ενώ δηλαδή όλα τα βιβλία των Ευρωπαίων και των Αμερικανών, όταν αναφέρονται στον πολιτισμό του Αιγαίου τον ανάγουν το πολύ στην τέταρτη χιλιετία π.Χ., με την ανασκαφή στο Σπήλαιο του Κύκλωπας ήρθαν στο  φως ευρήματα, εργαλεία και υπολείμματα τροφών της ενάτης χιλιετίας π. Χ. Οι διαφάνειες, που μας προέβαλε ο Αδαμάντιος Σάμψων, μας άφησαν  ενεούς.   Εμείς θα  μνημονεύσουμε μόνον ελάχιστα στοιχεία λόγω ελλείψεως χώρου.

7. Και κατ' αρχάς θα αναφερθούμε στα διακόσιες χιλιάδες οστάρια ιχθύων, που ευρέθησαν εντός του σπηλαίου. Μερικά από αυτά είναι ελαχίστου όγκου, αλλά μερικά προέρχονται από ιχθύς βάρους τουλάχιστον εκατό κιλών. Και μιλάμε για 6η έως και 9η χιλιετία π.Χ.

Μάλιστα η Αυστραλέζα παλαιοϊχθυολόγος Πάουελ απέδειξε, ότι πολλά εκ των οστών αυτών ανήκουν σε ιχθύς, οι οποίοι έχουν πλέον εξαφανισθεί.

Το πρόβλημα, που προκύπτει είναι, πώς αλιεύονταν ιχθύες τόσον μεγάλου μεγέθους. Οπωσδήποτε ήταν απαραίτητη εξειδικευμένη τεχνική: αγκίστρια ή καμάκια, όπως αυτά, που ευρέθησαν στο Σπήλαιο, πετονιές ισχυρές ίσως από πλεκτές τρίχες ουράς ίππων και κατάλληλα σκάφη. Κυρίως όμως χρειαζόταν συνεργασία και συντονισμός, γεγονός που αποδεικνύει πολιτισμό υψηλής στάθμης.

8. Ένα άλλο εύρημα, που προκάλεσε μεγάλη εντύπωση, όταν προβλήθηκε σε διαφάνεια, ήταν ένα όστρακο με μικρογραφικό σχέδιο μορφής ζατρικίου με μαιανδροειδή σχήματα. Όπως μας είπε ο ομιλητής, οι γραμμές του σχεδίου αυτού πρέπει να σύρθηκαν με πινέλλο μιας μόνο τρίχας!!! Σε πολλούς από εμάς, που ασχολούμαστε με υπολογιστές, η μικροτεχνική αυτή μας θύμισε πίξελ και τετραγωνίδια, που σχηματίζονται, όταν μεγεθύνουμε μίαν εικόνα επί της οθόνης του υπολογιστού. Θα ήταν πολύ ενδιαφέρον, εάν στο εύρημα του Σπηλαίου με το εκπληκτικό μικρογραφικό σχέδιο γινόταν η αντίστροφη ενέργεια, δηλαδή μία βαθμιαία σμίκρυνση. Μήπως τότε παρουσιαζόταν κάποια εικόνα, της οποίας η μεγέθυνση είναι το μικρογραφικό σχέδιο στο εύρημα του Σπηλαίου;

9. Είδαμε επίσης πολλά οστέϊνα εργαλεία, οστρακοειδή, που χρησίμευαν και ως κουτάλια φαγητού, θραύσματα οψιανού και άλλα ευρήματα.

Μάλιστα   τα   θραύσματα  του   οψιανού λίθου, που ευρέθησαν στο σπήλαιο αυτό καθώς και στο σπήλαιο Φράγχθι της Ερμιονίδος, αποτελούν κατά την προσωπική μας πεποίθηση αποδείξεις υπάρξεως ναυτιλίας ανοικτής θαλάσσης, δεδομένου ότι ο οψιανός εξορύσσεται μόνον στην νήσο Μήλο.

10. Δυστυχώς δεν υπήρχε διαφάνεια με το νεολιθικό κεραμεικό θραύσμα, το ευρεθέν στα Πούρα της Αλοννήσου από τον Αδαμάντιο Σάμψων, ηλικίας περίπου 6.000 ετών π. Χ. και επί του οποίου διακρίνονται ολοκάθαρα τα κεφαλαία ελληνικά αλφαβητικά γράμματα Α, Δ, Υ, με άγνωστη βέβαια μέχρι στιγμής φωνητική αξία. Σε σχετική ερώτηση που εδέχθη ο ομιλητής από τον συμμαθητή, Φιλόλογο Αντώνη Αντωνάκο, η απάντηση ήταν, ότι δεν είναι βέβαιο ότι πρόκειται περί γραμμάτων. Ομως το γεγονός, ότι παρόμοια σύμβολα υπάρχουν σε χιλιάδες θραύσματα, ευρεθέντα στην κοιλάδα του βορείου Νέστου στην Μοισία (σημερινή Βουλγαρία) και ανήκοντα στην πέμπτη χιλιετία π. Χ. καθώς και το αναμφισβήτητο γεγονός, ότι παρόμοια σύμβολα ανιχνεύονται στην περίφημη πινακίδα του Δισπηλιού, η οποία φέρει γραφή του 5.250 π.Χ., αποδεικνύει, ότι ο μείζων ελληνικός χώρος είχε αλφαβητικά γράμματα τρεις και τέσσερις χιλιάδες χρόνια πριν από την υποτιθέμενη δημιουργία του αλφαβήτου από τους «Φοίνικες».

11. Πιστεύω ακράδαντα, ότι η ελληνική αλφαβητική γραφή συνυπήρχε με την εικονογραφική και την συλλαβογραφική γραφή, όπως και στις ημέρες μας συνυπάρχει η αλφαβητική γραφή με την εικονογραφική γραφή των πινακίδων της τροχαίας, όπου ένα απλό θαυμαστικό (!) εντός τριγώνου σημαίνει: «Προσοχή απροσδιόριστος κίνδυνος». Φαντασθείτε λοιπόν, τί θα συνέβαινε, εάν μετά από χιλιάδες χρόνια ανακαλυπτόταν σε κάποια ανασκαφή μία τέτοια πινακίδα της τροχαίας και δεν ανακαλύπτονταν αλφαβητικές γραφές, λόγω φθοράς των φερόντων υλικών. Πολλοί επιστήμονες θα ισχυρίζονταν τότε, ότι στην σημερινή Ελλάδα του 2.000 μ. Χ. δεν υπήρχε αλφάβητον, αλλά μόνον εικονογραφική γραφή!!

Προσδοκώ, ότι εάν γίνουν ενάλιες ανασκαφές στο Αιγαίο ή ανασκαφές σε λιμναίες οικήσεις της κυρίως Ελλάδος, όπου η διαρκής υγρασία διασώζει έγγραφα οργανικά υλικά, θα ευρεθούμε προ εκπλήξεων σχετικά με την ελληνική αλφαβητική γραφή.

12. Έτερον εύρημα, το οποίο προκάλεσε αίσθηση, ήταν ο σκελετός μίας γυναίκας σε εμβρυακή στάση (και αυτό, διότι οι τότε άνθρωποι πίστευαν, ότι ο θάνατος είναι επιστροφή στην μήτρα της γης, από την οποία είχαν γεννηθεί), ο οποίος ευρέθη σε ανασκαφή συστάδας τεσσάρων ή πέντε τάφων κειμένων πλησίον των Λουτρών της νήσου Κύθνου. Ας μη λησμονούμε, ότι αναφερόμαστε στην 6η και στην 5η χιλιετία π. Χ. Στην διαφάνεια διακρινόταν και ένας κανόνας για την μέτρηση του μεγέθους των ευρημάτων. Σε ερώτηση περί του μεγέθους του κανόνος αυτού, η απάντηση ήταν, ότι έχει μήκος 50 εκατοστών. Με έναν πρόχειρο όμως υπολογισμό, που κάναμε εμείς οι ακροατές, προέκυπτε ότι το μηριαίον οστούν του γυναικείου εκείνου σκελετού είχε μήκος τουλάχιστον 75 εκατοστών και ότι το συνολικό ύψος του σκελετού υπερέβαινε τα 2 μέτρα και 30 εκατοστά!

13. Τέλος είδαμε ευρήματα και κυρίως πυρήνες οψιανού σε εργαστήρια ανασκαφέντα επί του χαμηλού λόφου της Φτελιάς στη βόρειο Μύκονο, ανήκοντα στην 5η και στην 4η χιλιετία π. Χ. και ευρήματα από την περιοχή Γυαλί της Νισύρου της ιδίας εποχής.

14. Από όλα τα ανωτέρω συμπεραίνουμε, ότι το Ελληνικό Αιγαίο πέλαγος έσφυζε από ζωή, ναυτιλία, τέχνη και γράμματα από την 4η έως και την 9η χιλιετία π. Χ. απολύτως εξακριβωμένα.

15. Ο ερευνητής αρχαιολόγος Αδαμάντιος Σάμψων με τις ανασκαφές του ανέτρεψε τις καθιερωμένες παραδοχές, ότι ο πολιτισμός ήλθε στην Ελλάδα εξ Ανατολών. Ο Ελληνικός Πολιτισμός είναι αυτόχθων και γηγενής και ανήκει στην 4η πνευματική ομάδα αίματος. Δηλαδή δίνει σε όλους τους άλλους πνευματικό αίμα και παίρνει μόνον από τον εαυτό του.

16. Στο τέλος ο συμμαθητής μας, δικηγόρος Αντώνης Νικολάρας, Αντιπρόεδρος του Συλλόγου, προσέφερε στον Ομιλητή ως ευχαριστήριο δώρο εκ μέρους του «Θεμιστοκλή» μίαν ασημένια τριήρη, για να θυμάται τους Αποφοίτους του Ε Γυμνασίου Αρρένων Πειραιώς. Και η εκδήλωση συνεχίσθηκε στην ταβέρνα του συμμαθητού μας Κώστα Χάϊδου στην οδό Καλοκαιρινού στα Ταμπούρια. ..

17. Θέλουμε  να   ευχαριστήσουμε  τον Αδαμάντιο Σάμψων, για όσα μας αποκάλυψε με την θαυμάσια και εμπεριστατωμένη ομιλία του και τις διαφάνειες, που μας παρουσίασε καθώς και για τον προσηνή και ευπροσήγορο τρόπο του. Του ευχόμαστε να συνεχίσει να φέρνει στο φως τα ίχνη του προϊστορικού Ελληνικού πολιτισμού με την αποφασιστικότητα και το νεανικό σφρίγος, που τον διακρίνει. Θέλουμε επίσης να ευχαριστήσουμε αυτούς, που συνέλαβαν την ιδέα της εκδηλώσεως αυτής και αυτούς, που την παρακολούθησαν, αν και ήταν μόνον το ένα δέκατον αυτών, που έλαβαν  ταχυδρομική πρόσκληση. Όσοι δεν ήλθαν έχασαν την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε μία τέτοια υψηλού επιπέδου πνευματική πανδαισία. Τους περιμένουμε κοντά μας την επόμενη φορά.

 

Ενδιαφέροντα Θέματα

Η Τριμηνιαία Έκδοση

Άρθρα
Λογοτεχνήματα
Χρονογραφήματα
Γυμνασιάρχες-Λυκειάρχες
Καθηγητές
Αφιερώματα
 

Σύλλογος Αποφοίτων Ε΄Γυμνασίου Αρρένων Πειραιώς "Ο ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ"

Λεωσθένους 21-23, 185 36 ΠΕΙΡΑΙΑΣ.

Τηλέφωνο: 210-4286210

Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο: damker@sch.gr

Webmaster: Δ.Α.Δαμιανόπουλος